Data verwijderen? Waarom deze methodes niet werken

Laptop leeg, schijf geformatteerd, fabrieksinstellingen teruggezet. Klaar om weg te doen? Vaak niet.

Waarom blijft verwijderde data gewoon staan?

Verwijderen haalt meestal alleen de verwijzing naar een bestand weg, niet het bestand zelf. De inhoud blijft op de schijf staan tot je computer er toevallig iets nieuws overheen schrijft. Tot die tijd haalt gratis herstelsoftware het zo weer tevoorschijn.

Zie het als een boek met een inhoudsopgave. Je streept een hoofdstuk door in de inhoudsopgave, maar de pagina’s zitten er nog gewoon in.

Een SSD maakt het lastiger. Wear leveling is een techniek in SSD’s die het schrijfwerk verspreidt, zodat alle geheugenchips even snel slijten. De SSD kiest dus zelf waar je data terechtkomt. Over-provisioning is extra reserveruimte op een SSD die je als gebruiker niet ziet. Samen zorgen ze ervoor dat Windows of macOS niet precies weet waar al je data staat, en een programma dat de schijf overschrijft komt niet overal bij.

Acht methodes die tekortschieten

Geen van deze acht methodes geeft je zekerheid én bewijs. Een paar komen in de buurt, vooral op een harde schijf. Op een SSD, of zodra je moet aantonen dat de data weg is, houdt het op.

1. De prullenbak legen

Uit het zicht is niet weg. De prullenbak legen wist alleen de verwijzing. De inhoud staat nog op de schijf, en gratis herstelprogramma’s zijn precies voor deze situatie gemaakt.

2. Snel formatteren

Leeg op het oog, vol eronder. Snel formatteren maakt een nieuw, leeg bestandssysteem aan. Meer niet. Je oude bestanden liggen er gewoon onder.

3. Volledig formatteren

Beter, maar niet genoeg. Een volledige format in Windows schrijft nullen over de hele harde schijf, volgens Microsoft zelf. Dat helpt. Toch krijg je geen controle achteraf en geen rapport. Beschadigde stukjes die de schijf zelf al heeft uitgeschakeld, slaat de format over, en juist daar kan nog oude data staan. Op een SSD bereikt het besturingssysteem de reserveruimte niet eens.

4. Windows opnieuw installeren

Zelfs Microsoft geeft geen garantie. Een herinstallatie overschrijft alleen het deel van de schijf dat Windows nodig heeft. De optie “Alles verwijderen” met het opschonen van het station gaat verder, maar Microsoft belooft niet meer dan dat het “moeilijker” wordt om je bestanden terug te halen. Moeilijker is iets anders dan onmogelijk.

5. Terug naar fabrieksinstellingen

Op een telefoon of nieuwere Mac redelijk, op een Windows-laptop minder, en nergens aantoonbaar. Een herstelpartitie is een afgeschermd deel van de schijf waarop de fabrikant een kopie van Windows bewaart. Een fabrieksreset op een laptop zet meestal alleen die kopie terug, met dezelfde beperkingen als hierboven.

Moderne telefoons doen het beter. Android-toestellen die vanaf Android 10 op de markt kwamen, versleutelen hun opslag standaard, en een reset gooit de sleutel weg.

Bij Apple werkt het vergelijkbaar. Volgens Apple maakt “Wis alle inhoud en instellingen” op een iPhone, iPad of Mac met Apple-chip of T2-chip alle sleutels onbruikbaar, waardoor de data cryptografisch onleesbaar wordt. Oudere Macs zonder T2-chip hebben die optie niet.

Voor een organisatie blijven er alsnog gaten, zoals oudere toestellen, losse geheugenkaarten en het ontbreken van bewijs per toestel.

6. Gratis tools als DBAN

Ooit de standaard, nu achterhaald. DBAN is een gratis programma om harde schijven te overschrijven, en jarenlang was het hét advies. De eigen website zegt nu dat DBAN niet is gemaakt om SSD’s betrouwbaar te wissen, niet gecertificeerd is en geen updates meer krijgt.

Losse file shredders lopen tegen hetzelfde aan. Zo’n programma overschrijft één bestand, maar weet op een SSD niet waar de oude kopieën van dat bestand fysiek staan.

7. Blind vertrouwen op Secure Erase

Goed idee, maar vertrouwen is geen bewijs. ATA Secure Erase is een wiscommando dat in de schijf zelf is ingebouwd. Voor een SSD is dat in principe de juiste route. Alleen verschilt de uitvoering per fabrikant, en NIST wijst er zelf op dat je bij zulke commando’s moet vertrouwen op hoe de fabrikant ze heeft gebouwd. Controleer je achteraf niets, dan weet je niet of het gelukt is.

8. Degaussen

Degaussen is een methode die magnetische opslag wist met een zeer sterk magnetisch veld. Op een klassieke harde schijf of back-uptape kan dat werken. Het NCSC, de Britse cyberbeveiligingsautoriteit, waarschuwt wel dat elke degausser een eigen sterkte heeft en dat niet elke degausser bij elke harde schijf werkt.

Op een SSD, USB-stick of geheugenkaart doet degaussen niets. Die slaan data op in flashgeheugen, niet op een magnetische laag. Krijg je een SSD niet gewist, dan laat je hem vernietigen tot op chipniveau. Voor een harde schijf is hard disk shredding de zekere route.

Hoe verwijder je data dan wél veilig?

Veilig data verwijderen draait om drie dingen. Een methode die past bij de datadrager, gecertificeerde software en een bewijs per apparaat. Voor een organisatie weegt dat bewijs net zo zwaar als het wissen zelf.

De AVG vraagt namelijk dat je kunt aantonen dat je persoonsgegevens goed beschermt (artikel 5 lid 2) en passende maatregelen neemt (artikel 32). Raakt er een laptop of schijf met leesbare persoonsgegevens kwijt? Dan is dat volgens de Autoriteit Persoonsgegevens een datalek.
Gecertificeerde dataverwijdering

Welke methode past bij welke schijf?

Wil je een harde schijf wissen, dan is overschrijven vaak genoeg. Voor een SSD heb je een zwaardere aanpak nodig, via het wiscommando in de SSD zelf of door de versleutelingssleutel te vernietigen. Dat laatste heet cryptografisch wissen. Gebruik je BitLocker op Windows of FileVault op een Mac, dan is je laptop al versleuteld. Dat verkleint het risico flink, maar als wissen telt het pas wanneer je de sleutel aantoonbaar vernietigt.

Die indeling komt uit NIST SP 800-88, een internationale richtlijn voor het veilig wissen van data. De nieuwste versie verscheen in september 2025 en kent drie niveaus.

• Clear is overschrijven, genoeg voor veel harde schijven.
• Purge wist zo grondig dat zelfs een lab de data niet terughaalt. Voor een SSD is dit de norm.
• Destroy is fysiek vernietigen, voor schijven die je niet kunt wissen.

Zonder certificaat geen bewijs

Een wiscertificaat is een rapport per apparaat dat vastlegt welke schijf je hebt gewist, hoe en wanneer. Professionele wissoftware kiest per schijf het juiste commando, controleert het resultaat en maakt dat certificaat zelf aan. Bij een audit, een vraag van een klant of een vraag van de toezichthouder is dat je bewijs.

Volgens NIST SP 800-88 staat op zo’n certificaat minimaal:

• de fabrikant, het model en het serienummer van de datadrager
• de gebruikte wismethode en techniek
• de software, met versienummer
• wie de controle heeft gedaan

Is zelf wissen dan nooit genoeg?

Soms wel. Voor één versleutelde privételefoon volstaat een fabrieksreset meestal prima. Professioneel wissen kost ook geld en tijd, en apparaten gaan er soms voor het pand uit.

Voor een organisatie ligt het anders. Je wist niet één toestel, maar tientallen of honderden, en van elk apparaat moet je kunnen laten zien dat het goed ging. Dat gat vult een losse reset niet.

Hoe pakt Circular IT group dit aan?

Bij Circular IT group wissen we datadragers met Blancco, gecertificeerde wissoftware die werkt volgens standaarden als NIST 800-88 en ISO 27040. Blancco werkt voor harde schijven, SSD’s en mobiele apparaten, elk met een wismethode die bij dat type opslag past. Na elke wisactie maakt de software automatisch een certificaat aan, met serienummer en tijdstempel.

Je hebt per apparaat zwart op wit dat de data weg is, en de hardware blijft bruikbaar voor een tweede leven.

Lukt wissen niet? Dan vernietigen

Een defecte schijf, of een schijf die het wiscommando weigert, laat je fysiek vernietigen. Hoe dat werkt, van shredderen in ons servicecentrum tot vernietiging op locatie, lees je op onze pagina over gecertificeerde datavernietiging.

Welke methode werkt wanneer?

Alleen gecertificeerd wissen met controle scoort op alle drie de punten. De andere methodes vallen af op een SSD, bij het bewijs, of allebei.